Lịch sử và ý nghĩa của tràng hạt Phật giáo

Tràng hạt là một trong những pháp khí không thể thiếu của các đệ tử Phật môn. Vẻ đẹp tĩnh lặng của chuỗi tràng hạt tượng trưng cho sự duy trì chánh niệm trong tu tập nhằm đạt giác ngộ. Và cũng như nhiều phương tiện tu tập khác của nhà Phật, tràng hạt có nguồn gốc lịch sử và những ý nghĩa biểu tượng đặc biệt. Hãy cùng chúng tôi đi tìm hiểu chi tiết về tràng hạt Phật giáo trong nội dung dưới đây. 

Nguồn gốc lịch sử của tràng hạt Phật giáo 

Tràng hạt trong tiếng Phạn được gọi là Mala, đây là một chuỗi hạt được sử dụng khi hành trì kinh, chú hoặc trong lúc thiền định của các nhà sư và đệ tử. Theo nhiều tài liệu Phật giáo thì tràng hạt có từ thế kỷ IV trước công nguyên, liên quan đến sự kiện Đức Phật Thích Ca khai thị cho nhà vua Ba Lưu Ly. Trong kinh Mộc Hoạn Tử còn ghi chép rất rõ về việc này, tương truyền dưới thời loạn lạc, dân chúng đói khổ lầm than, vua Ba Lưu Ly đã sai sứ giả đến diện kiến Đức Phật để mong được chỉ dạy về cách thức tu hành nhằm giúp mọi người xa lìa mọi khổ não.

Đức Phật đã bảo sứ giả về tâu lại với nhà vua rằng: Nếu muốn dứt bỏ những ham muốn trần tục và chấm dứt mọi khổ đau, phiền não thì hãy xâu một chuỗi hạt gồm 108 hạt được làm từ cây tra (mộc hoạn tử), sau đó hãy luôn giữ nó bên mình trong lúc đi đừng nằm ngồi và niệm danh hiệu Phật, Pháp, Tăng. Mỗi lần tụng niệm tay hãy lần qua một hạt tra, cứ tiếp tục như vậy cho đến khi chánh niệm đạt thành. Nhà vua sau khi nhận được lời Đức Phật khai thị đã cho người làm ra hàng nghìn chuỗi tràng hạt từ câu tra và thường xuyên tụng niệm chưa từng dừng lại. Cuối cùng ông được chính Đức Phật hiện thân thuyết pháp và đạt thành mọi nguyện vọng. 

Chuỗi tràng 108 hạt trong Phật giáo

Còn trong Phật giáo Kim Cang Thừa, ngài Văn Thù Sư Lợi Bồ Tát cũng thuyết pháp trước đại chúng về công năng của việc tụng niệm với tràng hạt. Ngài đặc biệt nhấn mạnh: nếu ai dùng hạt Bồ Đề làm tràng hạt để niệm Phật thì tụng một lần sẽ được phúc vô lượng, không sao có thể đo lường hết. Tràng hạt cần đủ 108 hạt, còn nếu không có thể làm tràng hạt 54, 36, 27 hạt đều có thể dùng được.  

Tràng hạt đã có quá trình ra đời và phát triển song hành cùng lịch sử Phật giáo, từ hàng nghìn năm nay hình ảnh các vị tăng sĩ tụng kinh niệm Phật, tay lần tràng hạt cung kính trước Tam Bảo đã trở nên quen thuộc với mọi người.  

Ý nghĩa của tràng hạt Phật giáo 

Ý nghĩa của tràng hạt Phật giáo đến từ hai phương diện, một là số lượng hạt trong chuỗi mang ý nghĩa biểu trưng sâu rộng, liên quan đến nhiều tôn giáo. Hai là vai trò liên kết của tràng hạt với những lời niệm chú, các kinh, kệ hoặc các danh hiệu Phật trong lúc hành trì của tăng ni, phật tử. 

Chuỗi vòng Trầm hương 108 hạt tại Linh Mộc Trầm Hương

Số lượng hạt trong chuỗi tràng hạt và ý nghĩa của chúng 

Một chuỗi tràng hạt tiêu biểu luôn có 108 hạt, về sau để tiện cho các nghi thức hành lễ, tràng hạt có thể được xâu ít hạt hơn như chuỗi 54, 27, 36, 21, 18 hoặc 14  hạt. Mỗi con số này đều có ý nghĩa đặc trưng riêng, cụ thể như sau: 

Chuỗi 108 hạt

+ Trước hết 108 hạt tượng trưng cho 108 phiền não, khổ đau của con người ở cõi trần thế, bao gồm 88 kiến hoặc (chướng ngại về tư tưởng, quan điểm), 10 tư hoặc (sự mê hoặc ở sâu trong tiềm thức) và 10 triền (vướng mắc, ràng buộc). Chuỗi 108 hạt cũng là 108 pháp tam muội sẽ đoạn trừ 108 phiền não.  

+ Đây còn là biểu tượng cho 108 danh hiệu Phật được niệm. 

+ 108 là tích số của = 6 x 3 x 2 x 3. Trong đó bao gồm: 6 trần (sắc, thanh, hương, vị, xúc và pháp; 3 thời (quá khứ, hiện tại, tương lai); 3 trạng thái của tư tưởng (ưa, trung lập và không ưa); 2 trạng thái của tâm (tịnh và nhiễm).  

+ Bảng chữ cái tiếng Phạn có 54 chữ, trong đó mỗi chữ đều có 2 năng lượng Shiva (nam) và Shakit (nữ), 54 x 2 = 108 

+ Đường kính của Mặt trời gấp 108 lần đường kính Trái đất của chúng ta.  

  • Chuỗi 54 hạt tượng trưng cho 54 cấp vị trong quá trình tu hành của Bồ Tát. 
  • Chuỗi 36 và 18 hạt là sự tương đồng với chuỗi 108 hạt, khi chia chuỗi 108 hạt thành 3 chuỗi nhỏ sẽ được chuỗi 36 hạt, còn nếu chia thành 6 chuỗi nhỏ sẽ được câu 18 hạt để tiện mang theo bên mình. 
  • Chuỗi 27 hạt tượng trưng cho 27 cấp vị của Tiểu Thừa tu hành Tứ Hướng Quả 
  • Chuỗi 21 hạt biểu tị cho 21 vị trong Thập Địa, Thập Ba La Mật và quả vị Phật 
  • Chuỗi 14 hạt là 14 Pháp của Bồ Tát Quán Thế Âm 

Số lượng hạt trong chuỗi tràng hạt không cố định và có sự linh hoạt nhằm tạo thuận lợi cho những người tu hành dễ mang theo bên mình và trì niệm bất cứ lúc nào. Tùy vào pháp môn và cách tu tập mà mỗi đệ tử Phật môn sẽ lựa chọn tràng hạt phù hợp với bản thân. 

Ý nghĩa của tràng hạt trong quá trình tu tập Phật pháp 

Tràng hạt thể hiện sự kết nối giữa tâm tưởng của người tu tập với thế giới của các vị Phật. Khi tay lần từng hạt Mala thì tâm tưởng sẽ tập trung vào câu kinh, câu chú, bài kệ hay quán tưởng đến vị Phật mà mình niệm danh hiệu, quá trình này sẽ tạo ra năng lượng tâm linh tích cực.  

Đặc biệt với những người mới tu tập, tâm tính chưa tĩnh, còn nhiễu loạn vọng tưởng, vướng mắc nghiệp chướng thì việc dùng tràng hạt khi niệm Phật là rất cần thiết để tâm tĩnh lặng hơn. Ngoài ra việc lần tràng hạt khi tu tập còn là một trong ba yếu tố giúp “Tịnh tam nghiệp” đạt thành chứng quả Bồ đề. Bởi vì có sự kết hợp giữa thân nghiệp (tay lần tràng hạt) với ý nghiệp (tư tưởng chuyên chú vào câu kinh, danh hiệu Phật không rời) và khẩu nghiệp (miệng đọc danh hiệu Phật). Cuối cùng việc sử dụng tràng hạt trong hành trì cũng thuận tiện để chúng ta ghi nhớ số lần mình niệm Phật như đã phát nguyện để tránh nhầm lẫn.  

Ngày nay tràng hạt được sử dụng trong nhiều lĩnh vực khác như Thiền đạo, Yoga với mục đích giúp người tham gia duy trì sự tập trung và tỉnh táo. Bởi vậy mà tràng hạt được chế tác đa dạng hơn từ nhiều nguyên liệu khác nhau. Tuy nhiên được ưa chuộng nhất vẫn là tràng hạt trầm hương bởi tính chất thanh tĩnh, lắng đọng của hương trầm rất phù hợp với công dụng của chuỗi hạt giúp người dùng định tâm, đoạn trừ phiền não.  

Xem thêm: Ý nghĩa số hạt trong xâu chuỗi phong thủy

Tin tức liên quan